mgr Beata Kasztelaniec
e-mail: kasztelaniec@interia.pl
Reżyser radiowy i dziennikarka związana od lat 80. z Rozgłośnią Polskiego Radia w Katowicach. Od ponad 10 lat starszy wykładowca na Wydziale Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego. Absolwentka filologii polskiej (praca magisterska z zakresu filmoznawstwa) oraz reżyserii radiowej Uniwersytetu Śląskiego. Doktorankta w Zakładzie Komunikacji Kulturowej.
Reżyser około 100 słuchowisk radiowych oraz wielu audycji dokumentalnych i reportaży. Autorka licznych audycji o charakterze literackim i dokumentalnym, w tym cykli tematycznych obejmujących łącznie kilkaset odcinków (wśród nich dotyczących historii kina i krytyki filmowej). Cykl poświęcony historii kina światowego, którego jest autorką wraz z T. Miczką i J.F. Lewandowskim, został opracowany i wydany w formie książki (Stuletnia kronika kina, 1997). Autorka adaptacji słuchowiskowych powieści i poezji. Zajmuje się szeroko rozumianą tematyką kulturalną, ale jej ulubioną formą działalności radiowej jest tworzenie audycji o złożonej, mocno udramatyzowanej strukturze i bogatej fakturze dźwiękowej.
Zajęcia prowadzone na Wydziale Radia i Telewizji UŚ dla studentów reżyserii filmowej i telewizyjnej oraz realizacji obrazu skupiają się wokół tematów, stanowiących główne kierunki jej zainteresowań: realizacji form radiowych z jednej strony, z drugiej — dźwiękowych środków wyrazu w filmie. Badanie relacji między dźwiękiem i obrazem w kinie współczesnym doprowadziło do spostrzeżenia o marginalizacji w rozważaniach teoretyków tego elementu ścieżki dźwiękowej filmu, jakim jest cisza, mająca szerokie konotacje kulturowe, estetyczne i psychologiczne. Stało się też inspiracją dla dalszych dociekań nad przemianami, jakie zachodzą na obszarze współczesnej audiowizualności, szczególnie, że praktyka radiowa w zakresie tworzenia form artystycznych pozwala jej na przyjęcie rzadko spotykanej perspektywy porównawczej. W centrum swoich zainteresowań stawia zawsze problematykę powiązań dominujących typów ekspresji i form komunikacji w przekazach audiowizualnych. Aktualnie przygotowuje dysertację doktorską Widzieć i nie słyszeć. O ciszy w filmie fabularnym (przewód doktorski otwarty w październiku 2006).
Spis publikacji
- Beata Kasztelaniec, Jan F. Lewandowski, Tadeusz Miczka: Stuletnia kronika kina: rozmowy radiowe. Wyd. Videograf II, Katowice 1997.
Działalność artystyczno-dziennikarska
[Wszystkie prace radiowe znajdują się w archiwach Rozgłośni Polskiego Radia w Katowicach, Krakowie lub Programów I, II, III Polskiego Radia w Warszawie. W nawiasach podano daty emisji premierowych na antenie Polskiego Radia. Gwiazdka oznacza słuchowiska zarówno reżyserowane, jak i zaadaptowane przez Beatę Kasztelaniec.]
Reżyseria słuchowisk — w tym oryginalnych, adaptacji prozy i poezji oraz słuchowisk poetyckich, m.in.:
- *Fabrykant obłoków wg opowiadania Roberta Escarpita (27 X 1985)
- *Lepsze niż ostatnie życzenie — wiersze Christy Browna (25 XII 1985)
- *Nieznajoma wg dramatu poetyckiego Aleksandra Błoka (27 II 1986)
- *Przekrętka wg prozy Romana Wysogląda (9 XI 1986)
- *Odwiedziny Amora wg Alfreda Jarry (25 I 1987)
- Z głębokości wołam Teodora Weissenborna (słuch. oryg.) (19 VI 1987)
- Ja — wariat zbuntowany Barbary Marcinik wg Dzienników W. Gombrowicza (25 VI 1987)
- *Skarb Donnersmarcków wg powieści Wilhelma Szewczyka (6-20 IX 1987)
- *Żądza życia wg powieści Maurice’a Druona (4 X 1987)
- *Eugeniusz Oniegin wg Aleksandra Puszkina w przekł. Feliksa Netza (22-29 XI 1987)
- *Bracke wg Klabunda (6 XII 1987)
- *Dwadzieścia sonetów do Marii Stuart Josifa Brodskiego w przekł. F. Netza (13 III 1988)
- *Droga i krople czasu — wiersze Tadeusza Kijonki (20 III 1988)
- Mistrz Tadeusza Sławka (słuch. oryg.) (24 IV 1988)
- *Pieśń o sobie samym wg Walta Whitmana w przekł. Andrzeja Szuby (20 XI 1988)
- Meksyk ostateczny Macieja Szczawińskiego (słuch. oryg.) (11 XII 1988)
- Świnia Piotra Szmitke (słuch. oryg.) (15 IV 1990)
- Carobójcy Feliksa Netza (słuch. oryg.) (7 XI 1990)
- Gwiazda nieszczęśliwych Stanisława Bieniasza (słuch. oryg.) (25 XII 1990)
- Nieboskie stworzenie Jerzego Niemczuka (słuch. oryg.) (1 IV 1991)
- Kim pani jest, Frau Kruger Andrzeja Niedoby (słuch. oryg.) (21 VII 1991)
- Christopher w Berlinie Witolda Turanta wg powieści Ch. Isherwooda (15 IX 1991)
- Urodzony w Święto Zmarłych Feliksa Netza (słuch. oryg.) (10 XI 1991)
- Poezji statek pijany — wiersze Artura Rimbauda w adapt. Eugeniusza Łabusa (10 XI 1991)
- Wielka gra Miry Czerniawskiej (słuch. oryg.) (25 X 1993)
- *Wielka elegia dla Johna Donne’a wg Josifa Brodskiego (26 XII 1993)
- Mojej babce, mojej matce, mojej córce Krystyny Chołoniewskiej (słuch. oryg.) (20 II 1994)
- *Sesja w Marburgu wiersze ks. Jerzego Szymika (2 VI 1994)
- Jaśnie pan Michała Wrońskiego (słuch. oryg.) (6 V 1997)
- Kongres Macieja Szczawińskiego (słuch. oryg.) (5 X 1997)
- *W galerii żywych natur — wiersze Barbary Guszki-Zych (25 XII 2002)
Reżyseria i autorstwo audycji o charakterze literacko-dokumentalnym, m.in.:
- Teatralne wtajemniczenia Emila Zegadłowicza — współautorka z Danutą Jurkowską (9 II 1987)
- Cieszyński portret Juliana Przybosia Anny Sekudewicz i Danuty Jurkowskiej (reżyseria) (21 VII 1987)
- Śląski dyptyk o dzwonach — współautorka z Anną Sekudewicz (2 i 4 IV 1988)
- Polskich artystów wędrówki przez Francję — współautorka z Anną Sekudewicz (17 VII 1988)
- Litania, audycja dokumentalno-historyczna Anny Sekudewicz i Krystyny Bochenek (25 XII 1988) (reżyseria)
- O rytmie inaczej, esej radiowy — współautorka z Anną Sekudewicz i Wojciechem Plutą (23 VII 1989)
- Andrzej Urbanowicz czyli metafizyka stosowana Anny Sekudewicz (reżyseria) (18 VI 1993)
- Album rodzinny Wojciecha Prażmowskiego Anny Sekudewicz (reżyseria) (29 XI 1992)
- Dam Polakom Joyce’a (o Macieju Słomczyńskim) — współautorka z Witoldem Turantem (7 II 1993)
- Reszty nie trzeba (o Josifie Brodskim) — współautorka z Grażyną Gronczewską (18 VII 1993)
- Reszta nie jest milczeniem ale należy do nas (o Włodzimierzu Wysockim) — współautorka z Danutą Gibas (28 II 1994)
- Korzenie (o Janie Sawce) Anny Sekudewicz (reżyseria) (26 XII 1994)
- Henryka Elzenberga kłopot z istnieniem — autorka (11 XII 1994)
- Pola Negri — hrabina z Sosnowca — autorka (5 II 1995)
Reportaże radiowe:
- Wszystko na sprzedaż czyli kaskaderzy — autorka (15 XI 2000)
Reżyseria reportaży innych autorów:
- Dziesięć dni po końcu świata Jerzego Zawartki (17 IV 1989)
- Użyto broni Anny Sekudewicz i Marka Mierzwiaka (16 XII 1990)
- Lęk Janiny Jankowskiej i Anny Sekudewicz (8 I 1993)
- Wyrok Janiny Jankowskiej i Macieja Bakesa (30 V 1993)
- Mój mąż Zdzisiek Krystyny Bochenek i Anny Sekudewicz (9 I 1994)
Cykliczne audycje radiowe:
- Stuletnia kronika kina — autorka wraz z Tadeuszem Miczką i Janem F. Lewandowskim — 77 cotygodniowych audycji nadawanych w 1994 i 1995
- Rozmowy o kinie — z tymi samymi współautorami, również co tydzień (1995-2001)
- Zaproszenie do kina — cotygodniowy felieton filmowy (2001-2002)
- Ścieżki miłości — autorka wraz z Markiem Mierzwiakiem; ponad 60 audycji biograficznych (m.in.:
- Mickiewicz, Picasso, Puszkin, Fellini, Casanova, Callas, Mahler, Krasiński). Od premiery 25 XII 2000 r. audycje nadawane są do chwili obecnej co tydzień w seriach z kilkutygodniowymi przerwami.
Widowiska multimedialne:
- Opracowanie i reżyseria ścieżek dźwiękowych do wystaw — widowisk autorstwa Jerzego Moskala: w Centrum Scenografii Polskiej w Katowicach
- Z cyklu …a to teatr właśnie…: Postać (14 XI 1993) oraz Przestrzeń (9 VI 1995)
- Myślenie oczami — spektakl-ekspozycja autorska Jerzego Moskala z okazji 70. rocznicy urodzin. 27 III 2006
- Na początku była kuźnia — plastyczne widowisko plenerowe na katowickim Rynku, poświęcone historii miasta (9 IX 2000)
Zainteresowania badawcze:
- filmoznawstwo
- psychologia twórczości
- psychologia percepcji
- estetyka
- sztuka radiowa — słuchowisko i inne formy złożone
Koło naukowe
Plany zajęć
Najnowsze publikacje
Ważne linki
100 $ Laptop
Projekt zrealizowany przez MIT Media Lab dla UNESCO, którego celem jest dostarczenie najnowszych technologii społeczeństwom marginalizowanym w procesie globalizacji. Projekt zakłada masową produkcję tanich laptopów (u góry na zdjęciu), które będą dostarczane do szkół w biednych częściach świata. Każde dziecko ma mieć własnego laptopa, co w efekcie ma wyrównać szanse rozwoju dzieci, poprzez rozwój nowych technologii komunikacyjnych i dostępu do Internetu w tych rejonach, które dotąd były go pozbawione.
Google Earth
W serwisie wykorzystano zdjęcia satelitarne z zasobów Google Earth. Zakład Komunikacji Kulturowej bada przejawy globalizacji oraz procesy komunikacyjne towarzyszące pojawianiu się nowych narzędzi i technologii. Usługi Google przyczyniają się do rozszerzenia współczesnych sposobów wykorzystywania informacji oraz gromadzenia i selekcji wiedzy, w coraz szerszym też stopniu zmieniają kulturową percepcję świata i procesy komunikacyjne.
Creative Commons
Licencje CC mają na celu stworzenie alternatywy dla tradycyjnych praw autorskich, które regulują i ograniczają dostęp do sztuki i wiedzy. Środowisko elektroniczne ma być źródłem kreatywności i wolnej kultury, a zatem takiego podejścia do nowych mediów, które ma służyć dobru i rozwojowi społeczności internetowej.