Prof. UŚ dr hab. Urszula Żydek-Bednarczuk

e-mail: zydek@homer.fil.us.edu.pl

Pracownik Zakładu Komunikacji Kulturowej od początku istnienia Zakładu, od 2004 kierownik Pracowni Języka w Mediach. Profesor nadzwyczajny UŚ (od 1996), habilitacja w zakresie językoznawstwa polskiego (1994). Początkowo związana z Instytutem Języka Polskiego UŚ, obecnie z Instytutem Nauk o Kulturze UŚ. W latach 1985-1989 lektor języka polskiego na Uniwersytecie im. Marcina Lutra (MLU) w Halle, w Niemczech.

Pełniła i pełni nadal wiele ważnych funkcji zarówno w Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, jak i poza nim. Była m.in. kierownikiem Studiów Zaocznych Filologii Polskiej (1983–1984) oraz Podyplomowego Studium dla Nauczycieli (1999–2003), przewodniczącą Senackiej Komisji ds. Kształcenia (1999–2005), senatorem Senatu UŚ (1999–2005) i prodziekanem Wydziału Filologicznego ds. studenckich (1996–2002). Wśród najważniejszych funkcji pełnionych poza Uczelnią należy wymienić członkostwo w Państwowej Komisji Poświadczenia Znajomości Języka Polskiego jako Obcego (2003 do nadal) oraz w Zespole do Spraw Kwalifikowania Lektorów Języka Polskiego jako Obcego w Zagranicznych Ośrodkach Akademickich (Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, 1999 do nadal), a także w zespole redakcyjnym Trafo Verlag (Berlin) i w Radzie Naukowej Międzynarodowego Centrum Zrównoważonego Rozwoju i Społeczeństwa Informacyjnego (CRI) przy Uniwersytecie Śląskim we współpracy z Instytutem Fraunhofera w Cottbus.

W Zakładzie Komunikacji Kulturowej na Uniwersytecie Śląskim prowadzi wykłady, konwersatoria oraz seminaria magisterskie z zakresu wstępu do komunikacji, perswazji, argumentacji i strategii, komunikacji językowej, językoznawstwa pragmatycznego i lingwistyki kulturowej. Jest także specjalistką w zakresie lingwistyki tekstu, glottodydaktyki, dydaktyki nauczania języka polskiego oraz kultury języka polskiego. Wypromowała ponad 80 magistrantów i była promotorem w 4 przewodach doktorskich zakończonych uzyskaniem przez doktorantów stopnia doktora. Obecnie jest opiekunem naukowym w trzech kolejnych przewodach.

Od 1995 roku wraz z prof. dr hab. Jadwigą Kowalikową (UJ) opracowuje podręczniki i programy nauczania zgodne z zasadami reformy edukacji. Autorka 3 rozpraw naukowych, 6 podręczników szkolnych, 2 programów nauczania, około 85 artykułów naukowych oraz monografii z zakresu współczesnego języka polskiego, onomastyki, języków zawodowych, komunikacji językowej, języka mówionego, socjolingwistyki, pragmatyki, dydaktyki języka polskiego i glottodydaktyki, lingwistyki tekstu, komunikacji kulturowej, dziennikarstwa i mediów. Uczestniczyła w 75 konferencjach krajowych i międzynarodowych. Wykładała w ośrodkach uniwersyteckich w Halle i w Ołomuńcu. Od 2003 roku uczestniczy w międzynarodowym projekcie CultMedia.

Najważniejsze publikacje

• Słownictwo z zakresu motoryzacji we współczesnym języku polskim. Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego, nr 934, Katowice 1987, ss. 188.
• Struktura tekstu rozmowy potocznej. Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego, nr 1409, Katowice 1994, ss. 172.
• Wprowadzenie do lingwistycznej analizy tekstu. Wyd. Universitas, Kraków 2005, ss. 297.
• Strategie asekuracyjne i konwersacyjnej w tekście naukowym. W: Język w przestrzeni społecznej. Red. S. Gajda, K. Rymut, U. Żydek-Bednarczuk. Wyd. Uniwersytetu Opolskiego. Opole 2002, s. 247-260.
• Językowe przejawy agresji i empatii w mediach. W: W lustrze. Wizerunek mediów własny. Red. I. Borkowski, A. Woźny. Wrocław 2002, s. 247-260.
• Między globalizacją a lokalizacją w perspektywie edukacji humanistycznej. W: Media i edukacja w globalizującym się świecie. Teoria — Praktyka — Oddziaływanie. Red. M. Sokołowski. Oficyna Wydawnicza "Kastalia". Olsztyn 2003, s. 25-33.
• Der Begriff Spiel und seine lexikalischen Explikationen. W: Germanistika v stičnem Prostoru Evrope II. Zbornik prispevkov 1. Lingistika. Red. K. Teržan Kopecky, T. Petrič. Pedagoška fakulteta Maribor in Oddelek za germanistico, Univerzitetna knjižnica Maribor 2003, s. 167-177. (Ukazało się w styczniu 2004).
• Od rozmowy do talk show. Uwagi o telewizyjnych gatunkach mowy. W: Gatunki mowy i ich ewolucja. Tom II:Tekst a gatunek. Red. D. Ostaszewska. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2004, s. 424-438.
• Zmiany w zachowaniach komunikacyjnych a problem strategii i manipulacji. W: Manipulacja w języku. Red. P. Krzyżanowski, P. Nowak. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Lublin 2004, s. 29-40.
• Zmiany w zachowaniach komunikacyjnych a nowe odmiany językowe. (Odmiana medialna). W: Współczesne odmiany języka narodowego. Red. K. Michalewski. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. Łódź 2004, s. 99-106.
• Kultura języka w Internecie. W: Oblicza Internetu. Red. M. Sokołowski. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Elblągu. Elbląg 2004, s. 71- 85.
• Język, tekst, hipertekst — analiza czatów w Rowerze Błażeja. W: Język @ multiedia. Red. A. Dytman-Stasieńko, J. Stasieńko. Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP. Wrocław 2005, s. 17-26.
• Der neue Dialog in einem neuen Medium. W: Erdacht gemacht und in die Welt gestellt: Technik-Konzeptionen zwischen Risiko und Utopie. Red. H.J. Petsche, M. Bartikova, A. Kiepas. Berlin 2006, s. 177-191.
• Der Text im Internet und seine Merkmale. W: Informationsgeselschaft und Kultur. Internet — Globale Kommunikation — Identität. Red. A. Kiepas, U. Żydek-Bednarczuk. Seria: Network Cultural Diversity and New Media. Vol. 5. Berlin 2006, s. 79-88.
• Gatunki interaktywne w sieci. W: Internet — społeczeństwo informacyjne — kultura. Red. A. Kiepas, M.S. Szczepański, U. Żydek-Bednarczuk. Śląskie Wyd. Naukowe WSZiNS. Tychy 2006, s. 89-106.

Spis publikacji z ostatnich pięciu lat

2006

• Die dunklen Seiten des Internets (Pädophilie und Pornographie im Netz). W: Internet Security and Risk. Facetten eines Problems. Vol. 9. Red. Z. Galántai, H.J. Petsche, L. Várkonyi. Berlin: Trafo Verlag, s. 157-166.
• Der neue Dialog in einem neuen Medium. W: Erdacht gemacht und in die Welt gestellt: Technik-Konzeptionen zwischen Risiko und Utopie. Red. H.J. Petsche, M. Bartikova, A. Kiepas. Berlin: Trafo Verlag, s. 177-191.
• Der Text im Internet und seine Merkmale. W: Informationsgeselschaft und Kultur. Internet — Globale Kommunikation — Identität. Red. A. Kiepas, U. Żydek-Bednarczuk, Seria: Network Cultural Diversity and New Media. Vol. 5. Berlin: Trafo Verlag, s. 79-88.
• Englische Sprache im Internet — Notwendigkeit oder Gefahr? W: Netzbasiete Kommunikation, Identität und Gemeinschaft. Red. N. Ursua, A. Metzner-Szigeth. Seria: Network Cultural Diversity and New Media. Vol. 6. Berlin: Trafo Verlag, s. 357-368.
• Gatunki interaktywne w sieci. W: Internet — społeczeństwo informacyjne — kultura. Red. A. Kiepas, M. Szczepański, U. Żydek-Bednarczuk. Tychy: Śląskie Wyd. Naukowe WSZiNS w Tychach, s. 89-106.
• Prozeduralität In linguistischer Hinsicht. W: Teorie vědy, časopis pro teorii vědy, techniky a kommunikace. Red. L. Tondl, G. Banse. Praga: XIV/XXVII/1/2006, s. 113-126.

2005

• Wprowadzenie do lingwistycznej analizy tekstu. Kraków: Wyd. Universitas, ss. 297.
• Nazwy własne w językowym obrazie literatury dla dzieci. W: W kręgu literatury i języka. Red. A. Grochulska. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, s. 495-506.
• Linguistic, Literatur and Audiovisual Communication in the Internet. [Współautorzy: Tadeusz Miczka, Bogdan Zeler] W: Neue Kultur(en) durch Neue Medien(?) Das Beispiel Interent. Red. G. Banse. Seria: Network Cultural Diversity and New Media. Vol. 1. Berlin: Trafo Verlag, s. 79-89.
• Chancen und Gefahren für die soziokulturelle Identität (im Internet). [Współautorzy: Tadeusz Miczka, Bogdan Zeler] W: Kultur und/oder/als technik zur frag-würdigen Medialität des Internets. Red. H.J. Petsche. Seria: Network Cultural Diversity and New Media. Vol. 3. Berlin: Trafo Verlag, s. 139-149.
• Język, tekst, hipertekst — analiza czatów w Rowerze Błażeja. W: Język @ multiedia. Red. A. Dytman-Stasieńko, J. Stasieńko. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP, s. 17-26.

2004

• Podręcznik. Barwy epok. Nauka o języku 3. [Współautor: Jadwiga Kowalikowa] Warszawa: WSiP, ss. 198.
• Sprachliche Strategien in den Titeln wissenschaftlicher Diskurse. W: Linguistische Studien im Europäischen Jahr der Sprachen. Akten des 36. Linguistischen Kolloquiums in Ljublaljana 2001. Red. S. Bračič, D. Čuden, S. Podgoršek. Frankfurt am Main: Peter Lang GmbH Europäischer Verlag der Wissenschaften, s. 765-773.
• Sprachliche Manifestation von Aggression und Empathie in den Medien. W: Sprache und die moderne Medien, Aktem 37. Linguistischen Kolloquiums in Jena 2002. Red. R. Helwig. Frankfurt am Main: Peter Lang GmbH Europäischer Verlag der Wissenschaften, s. 329-340.
• Od rozmowy do talk show. Uwagi o telewizyjnych gatunkach mowy. W: Gatunki mowy i ich ewolucja. T. II:Tekst a gatunek. Red. D. Ostaszewska. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, s. 424 — 438.
• Zmiany w zachowaniach komunikacyjnych a problem strategii i manipulacji. W: Manipulacja w języku. Red. P. Krzyżanowski, P. Nowak. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, s. 29-40.
• Pragmatyka językowa z elementami retoryki. W: Wiedza o języku polskim w zreformowanej szkole. Szkoła podstawowa, gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne. Red. A. Mikołajczuk, J. Puzynina. Wydanie drugie, zmienione i rozszerzone. Warszawa: Wyd. Nowa Era, s. 55-64.
• Tekst w Internecie i jego wyznaczniki. W: Dialog a nowe media. Red. M. Kita, współudział J. Grzenia. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, s. 11-21.
• Opis lingwistyczny „kroków w rozmowie”. Dynamika kroków. W: Akty i gatunki mowy. Współczesna polszczyzna. Wybór opracowań 3. Red. J. Bartmiński, S. Niebrzegowska–Bartmińska, J. Szadura. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, s. 303-330.
• Zmiany w zachowaniach komunikacyjnych a nowe odmiany językowe. (Odmiana medialna). W: Współczesne odmiany języka narodowego. Red. K. Michalewski. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 99-106.
• Kultura języka w Internecie. W: Oblicza Internetu. Red. M. Sokołowski. Elbląg: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Elblągu, s. 71- 85.

2003

• Podręcznik. Barwy epok. Nauka o języku 2. [Współautor: Jadwiga Kowalikowa] Warszawa: WSiP, ss. 196.
• Textypen, Gatunken/Textsorten, Klassen... von Texten. Auf der Suche nach Klassifikationsprinzipien. W: Texte in Wandel. Beiträge zur moderne Textwissenchaft. Red. M. Cieszkowski, M. Szczepaniak. Frankfurt am Main: Peter Lang Europäischer Verlag der Wissenchaften, s. 25-38.
• Między globalizacją a lokalizacją w perspektywie edukacji humanistycznej. W: Media i edukacja w globalizującym się świecie. Teoria — Praktyka — Oddziaływanie. Red. M. Sokołowski. Olsztyn, s. 25-33.
• Linguistic, Literary and Audiovisual Communication in the Internet. [Współautorzy: Tadeusz Miczka, Bogdan Zeler] W: "Teorie vĕdy" ("Theory of Science") Praha: XII (XXV) 1, s. 137-150.
• Illokutionsstrukturen und pragmatische Strategien in wisseschaftlichen Rezensionen. W: Europa der Sprachen: Sprachkompetentz — Mehrsprachigkeit — Translation. T. 1. Sprache und Geselschaft. Red. L. Zybatow. Linguistik International Band 11. Frankfurt am Mein: Peter Lang Europäischer Verlag der Wissenschaften, s. 433-442 (ukazało się 2004).
• Der Begriff Spiel und seine lexikalischen Explikationen. W: Germanistika v stičnem Prostoru Evrope II. Zbornik prispevkov 1. Lingvistika. Red. K. Teržan Kopecky, T. Petrič. Maribor: Pedagoška fakulteta Maribor in Oddelek za germanistico. Univerzitetna knjižnica, s. 167-177 (ukazało się 2004).
• Strategie językowe w tytułach tekstów naukowych. W: Śląskie studia lingwistyczne. Red. K. Kleszczowa, J. Sobczykowa. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2003, s. 217-226.
• Region i regionalność w językowo-komunikacyjnym obrazie Telewizji Katowice. W: Media lokalne w świecie wolności i ograniczeń. Red. I. Borkowski, A. Woźny. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Arboretum, s. 67-74 (ukazało się 2004).

2002

• Podręcznik. Barwy epok. Nauka o języku 1. [Współautor: Jadwiga Kowalikowa] Warszawa: WSiP, ss. 176.
• Program nauczania. Barwy epok. Kultura i literatura. Nauka o języku. [Współautorzy: Jadwiga Kowalikowa, Bogusław Kołcz] Warszawa: WSiP, ss. 33.
• Program nauczania języka polskiego w gimnazjum. Mów i pisz po polsku. Wydawnictwo Odnowa. Kraków, ss. 30.
• Język w przestrzeni społecznej. Red. S. Gajda, K. Rymut, U. Żydek-Bednarczuk. Wyd. Uniwersytetu Opolskiego. Opole, ss. 516.
• Retoryka w kształceniu polonistycznym. W: Problemy edukacji lingwistycznej. Teoria i praktyka edukacyjna w zmieniającej się Europie. Kształcenie języka ojczystego dziecka. T. 1. Red. T. Michalewska, M. Kisiel. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls, s. 31-41.
• Pragmatyka językowa z elementami retoryki. W: O języku polskim w reformowanej szkole. Red. A. Mikołajczuk, J. Puzynina. Warszawa: Wydawnictwo Nowa Era, s. 45-52.
• Strategie asekuracyjne i konwersacyjne w tekście naukowym. W: Język w przestrzeni społecznej. Red. S. Gajda, K. Rymut, U. Żydek-Bednarczuk. Opole, s. 247-260.
• Rückversicherungsstrategien in wissenschaftlichen Text. W: Sprachwissenschaft auf dem Weg in das dritte Jahrtausend. Red. R. Rapp. Peter Lang Verlag. Frankfurt am Main — Berlin — Bern — New York 2002, s. 687-697.
• Modele i wzorce tekstu uczniowskiego. W: Czynności tworzenia i rozumienia wypowiedzi. Studia Pragmalingwistyczne 3. Red. J. Porayski-Pomsta. Dom Wydawniczy Elipsa. Warszawa, s. 355-365.
• Sprawność językowa we współczesnej edukacji polonistycznej. W: W kręgu dydaktyki języka i literatury polskiej. Red. H. Synowiec. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2002, s. 119-126.
• Językowe przejawy agresji i empatii w mediach. W: W lustrze. Wizerunek mediów własny. Red. I. Borkowski, A. Woźny. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Arboretum (ukazało się w 2003), s. 247-260.
• Koncepcje podręcznika do kształcenia językowego w gimnazjum. W: Podręcznik jako narzędzie kształcenia polonistycznego w gimnazjum. Seria: Nowoczesna szkoła 9. Red. H. Kosętka, Z. Uryga. Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej w Krakowie. Kraków (ukazało się w 2003) s. 133-144.

Zainteresowania badawcze

• pragmatyka
• lingwistyka tekstu
• komunikacja
• język w mediach
• dydaktyka języka polskiego
• dydaktyka języka polskiego jako obcego

Koło naukowe

Plany zajęć

• Studia dzienne
• Studia zaoczne
• Przedmioty

Najnowsze publikacje

Ważne linki

• Internet Archive
• Project Gutenberg
• Questia Library

100 $ Laptop

Projekt zrealizowany przez MIT Media Lab dla UNESCO, którego celem jest dostarczenie najnowszych technologii społeczeństwom marginalizowanym w procesie globalizacji. Projekt zakłada masową produkcję tanich laptopów (u góry na zdjęciu), które będą dostarczane do szkół w biednych częściach świata. Każde dziecko ma mieć własnego laptopa, co w efekcie ma wyrównać szanse rozwoju dzieci, poprzez rozwój nowych technologii komunikacyjnych i dostępu do Internetu w tych rejonach, które dotąd były go pozbawione.

100 $ Laptop

Google Earth

W serwisie wykorzystano zdjęcia satelitarne z zasobów Google Earth. Zakład Komunikacji Kulturowej bada przejawy globalizacji oraz procesy komunikacyjne towarzyszące pojawianiu się nowych narzędzi i technologii. Usługi Google przyczyniają się do rozszerzenia współczesnych sposobów wykorzystywania informacji oraz gromadzenia i selekcji wiedzy, w coraz szerszym też stopniu zmieniają kulturową percepcję świata i procesy komunikacyjne.

Google Earth

Creative Commons

Licencje CC mają na celu stworzenie alternatywy dla tradycyjnych praw autorskich, które regulują i ograniczają dostęp do sztuki i wiedzy. Środowisko elektroniczne ma być źródłem kreatywności i wolnej kultury, a zatem takiego podejścia do nowych mediów, które ma służyć dobru i rozwojowi społeczności internetowej.

Creative Commons